Đi tìm Sao la

Lãng tử cho tôi xem bài phỏng vấn lãng tử gần đây trên báo. Tôi phì cười. Tôi vốn thích kiểu hài hước của người Anh. Nhưng tôi hơi phật lòng. Lý do là vì trong bài phỏng vấn, cô phóng viên hỏi lãng tử đại loại tại sao anh lại lang bạt đến đây và nảy ra ý tưởng này. Câu trả lời của lãng tử là “tôi đến VN vì được mời làm giảng viên học viện ngoại giao Hà nội. Tôi tưởng mình sẽ được thảo luận các vấn đề chính trị với những vị đại sứ tương lai của Việt Nam, ai ngờ lại phải dậy những kỹ năng giao tiếp cơ bản cho những cô cậu sinh viên 18 tuổi lúc nào cũng cười khúc khích.…”.

Tôi thừa sức quật lại lãng tử một câu thật đau.

Chuyện là, lãng tử đã rất yêu tôi, và theo lãng tử tôi chê lãng tử nghèo. Lúc biết tôi chuẩn bị lấy chồng, lãng tử còn đến gặp tôi để bảo “nếu em lấy chồng anh sẽ rời khỏi VN”. Tôi lấy chồng. Lãng tử rời khỏi VN, đến đất nước kia, lập nên cái tờ báo kia, và do đó có bài phỏng vấn nọ.

Lãng tử là nhà văn. Có lẽ hơn chục năm nay lãng tử ấp ủ cuốn tiểu thuyết để đời. Các bạn biết đấy, bọn văn nghệ sĩ rất sướng, cả đời ung dung chỉ cần ra một bài hát để đời, một bài thơ để đời, một tiểu thuyết để đời, thậm chí là một truyện ngắn để đời, là chúng nó thành để đời, chứ ko vất vả như lũ dân đen bọn mình, tong tưởi cả đời mà cuối cùng cũng chả có cái gì để đời hết cả.

Cuốn tiểu thuyết của lãng tử cứ trục trặc lên trục trặc xuống mặc dù đọc thì cũng thấy máu hận tình thù ra phết. Lúc thì lãng tử chán vì ko có bạn gái (kiểu ko có bạn gái ko có cảm hứng viết lách thế nào được), lúc thì bất đắc chí (kiểu muốn bay cao mà gánh nặng cơm áo nó cứ trì mình xuống), lúc có bạn gái thì bận ko viết được (kiểu lu bu với bạn gái lấy đâu ra cảm hứng viết tiểu thuyết có nhân vật chính là một người đàn bà khác), vv và vv. Tóm lại cuốn tiểu thuyết ấp mãi vẫn chưa nở. Từ hồi lấy chồng, có con, bận bịu tôi cũng chả còn thời gian khuyến khích hay xem và bình luận cốt truyện cho lãng tử nữa. Ấy thế mà cách đây 2 năm lãng tử vẫn bảo tôi “rồi anh sẽ ngồi vào bàn viết, hoàn thành nó, nó sẽ đoạt giải nào đó, và anh sẽ có tiền mua kim cương cho em, và em sẽ bỏ chồng để yêu anh”. Đến giờ nói chuyện thường xuyên mà tôi cũng chả dám nhắc đến cuốn tiểu thuyết ấp hoài chưa nở kia.

Thế nên tôi có một cơ hội ngàn vàng để quật lại lãng tử kiêu ngạo của tôi. Tôi đã có thể nói “thực ra, anh là đàn ông mà ko có chí, và đó là lý do mà em ko nhận lời yêu anh, chứ ko phải vì anh ko mua được kim cương cho em. Ờ dân em thì dốt thật đấy nhưng đàn ông ở nước em bằng tuổi anh đã vợ con đề huề nhà lầu xe hơi…”. Nhưng tôi quá yêu lãng tử. Vả lại, dù sao thì lãng tử cũng nói đúng.

Đúng là dân mình mãi ko chịu lớn, và rồi lại già đi quá nhanh.

Mãi ko chịu lớn, đến năm hai mấy tuổi vẫn cứ non nớt như trẻ con

Gìa đi quá nhanh, đến 30 giọng đã sặc mùi tiền.

Ngoài 30, sự mãn nguyện được đo bằng xe xịn, biển xe xịn, nhà đẹp, thậm chí khoác một cái túi đẹp, mặc bộ cánh hàng hiệu, thỉnh thoảng vô tình hay hữu ý rút ra cái điện thoại đắt tiền, hoặc cái máy ảnh xịn, thế là đã thấy mình đáng kể.

Một thực tế là nhiều cái mình cứ lăn lóc hi hóp để đạt được thì lại chẳng có một giá trị gì hoặc vô cùng bình thường trong những xã hội Âu Mỹ phát triển biết hưởng thụ theo đúng nghĩa.

Nếu mà mình còn ở nhà, chắc chắn giờ này theo tiêu chuẩn xã hội đã trở thành vô cùng un-cool

Môi son hồng vừa

 

Cạnh nhà có một công viên nhỏ. Công viên chính ra khá đẹp vì nhiều cây to, nhiều hoa, lối đi rộng rãi, có sân chơi trẻ em, một cái đài phun nước nhỏ nhỏ. Mọi chuyện tệ hại đi từ khi công viên trở thành nơi tụ tập của những lao động nhập cư. Giữa công viên thanh bình, nhóm người Nam Mỹ, người Philippines da thẫm màu nói chuyện oang oang, tán tỉnh nhau, cười hố hố. Thậm chí, cao hứng lên họ còn uống bia, đập vỏ chai nát vụn xuống đường, đánh đu hoặc trồng cây chuối như khỉ, và phá phách sân chơi của bọn trẻ con. Nhiều khi sự kỳ thị ko bắt nguồn từ cái nghèo, mà bắt nguồn từ ý thức kém và dân trí thấp. Bên cạnh đó, dân Ý cũng thuộc loại ko có ý thức cho lắm. Nhiều người dẫn chó đi dạo, nhân thể cho chó làm một bãi cho nhẹ bụng trên bãi cỏ rồi cứ ngây thơ vô số tội dắt chó đi tiếp. Có lần nhìn thấy thế mình định bảo “này ông, đề nghị ông nhặt phân chó của ông lên”, thì vừa bất bình “Signore” một cái chồng đã lôi đi chỗ khác “ở đây ko như ở Mỹ, em mà bảo thế chúng nó tưởng em có vấn đề, đi một mình cấm gây sự với ai”.

Hôm nay là ngày họ làm vệ sinh công viên. Bao giờ cũng thế, mới làm vệ sinh thì công viên rất sạch đẹp, chỉ sau mấy ngày là toàn mảnh chai vỡ lổn nhổn và phân chó, lại phải đợi đến lần vệ sinh tiếp theo.

Hôm nay đi ngang thấy những vạt cỏ đã nở đầy hoa trắng, những cây anh đào đã trổ hoa, có hai con vịt trời cổ xanh biếc ko biết từ đâu lại đang đứng nhàn nhã rỉa lông bên đài nước, và các cụ già ngồi lim dim sưởi nắng.

Có anh từ đâu chạy lại “tôi nhìn thấy cô mấy lần rồi, cô ở khu này à, cô cho tôi số điện thoại”. Bảo “tôi có chồng rồi, hai con rồi”, thế mà anh ấy cứ năn nỉ mãi, ko xin được số điện thoại thì lại bắt mình cầm số của anh ấy. Giai Ý hám gái số 1, thấy gái ngoài đường mắt cứ sáng như đèn pha. Gái Á mấy năm trước là mốt, giờ mốt chuyển sang gái Nga gái Phi. Mấy năm trước thằng bạn hẩu của chồng ngồi ước “Ở Milan giờ cứ phải sánh đôi cùng một Asian girl thì mới gọi là sành điệu”. Mấy tháng trước lại thấy nó ước có bạn gái là Russian girl nên mình đoán mốt đã chuyển. Thằng này giàu kếch xù, có bất động sản ở Paris, London, New York city, và ngôi nhà bên bờ biển cạnh nhà mình. Yêu một cô hơn 10 năm bị thúc quá vừa lấy. Cô vợ béo tròn, già, mặt nhăn nhó, ko thích giao du với bạn của chồng, nếu có phải giao du thì ngồi như phỗng ngáp ngắn ngáp dài hoặc điệu bộ rất chán ngán khó chịu. Lần trước có việc ở Rome nó qua ngủ ở nhà mình, buổi sáng ngồi tâm sự với mình nó bảo “G, tao rất buồn vì vợ tao xấu tính, phàn nàn chê bai suốt ngày, từ hồi lấy vợ đến giờ tao chỉ dám mời bạn bè một năm một lần”.

Mùa xuân đã về. Hôm qua giờ đã đổi. Từ sáng đến chiều tối căn hộ tràn ngập nắng. Đi đón con qua cầu, tóc con gái bắt nắng vàng óng.

Hôm nay ra đường, áo xanh như cỏ mùa xuân và son môi hồng nhạt.

Tuyển tập Bình Nguyên (phần 72)

Chú Bình Nguyên nhiều khi làm mẹ chú cười vỡ bụng đồng thời cảm thấy ái ngại cho chú. Đặc điểm của bố con chú đấy, nhiều ideas, luôn muốn act cool, nhưng lại hậu đà hậu đậu đụng đâu hỏng đó, idea là đầu voi, kết quả thực hiện lại ra đuôi chuột. Được cái trên đời nhiều người theo mẹ chú là nhân từ, đâm ra lại gặp rất nhiều người (nhất là đàn bà) ái ngại cho mình. Bố con chú cũng kiếm khá.

Ví dụ, chú cầm khẩu súng do chú tự ghép từ Legos nhảy xổ ra giơ lên dọa mẹ “mamma Lê có súng Lê bắn” thì đúng lúc đấy khẩu súng tự nhiên gãy gập, làm chú quê độ chú kêu “ối ối súng Lê gấy, để Lê lắp lại”.

Hoặc chú lấy đà dọa dẫm từ xa lao lại định húc mẹ một trận ra trò thì đúng lúc gần đến nơi chú vấp ngã hự một cái, chú ngã sóng xoài mặt chú cách chân mẹ chỉ khoảng 20 phân. Riêng cái chuyện húc này của chú đã đủ làm cả nhà hãi hùng. Bà Nuôi có hàm răng chả hiểu bao nhiêu phần trăm là răng giả (hình như phần trăm răng giả hơi nhiều), nâng như nâng trứng hứng như hứng hoa. Một lần ở New York tự nhiên một cái răng giả rơi ra. Bà Nuôi đau khổ sâu sắc chả dám ăn chả dám cười, suốt ngày than thở “trông tôi kỳ quá à”. Cuối cùng thấy bà Nuôi đau khổ quá mình phải đưa bà Nuôi đi nhờ nha sĩ của mình làm cho bà Nuôi cái răng. Lại nói chuyện chú Bình Nguyên hay húc, răng bà Nuôi đã thế, mà chú lại cứ lao đầu chú vào mặt bà Nuôi để hôn, làm bà Nuôi toàn phải né. Một lần né ko kịp, bốp một cái, bà Nuôi kêu trời kêu đất hú hồn “may quá nó húc vào cái răng thật nên cũng đỡ”. Mình mà bị chú tông cái đầu cứng như đá của chú vào hông thì thôi, tưởng vỡ xương chậu. Cứ thấy chú lấy đà từ xa lại là mình phải gồng mình thế thủ. Khổ nhất là bố chú. Có lần bị thằng con trai húc cho một cái, kêu oai oái chạy ra mách vợ “em ơi cái thằng này chắc nó ko muốn vợ chồng mình có thêm đứa nữa”. Cả nhà được phen cười vỡ bụng còn bố chú thì dỗi vì bố chú bảo thế mà cũng cười.

Những chuyện tẽn tò của chú Bình Nguyên thì kể cả ngày ko hết. Mẹ có 3 cái bánh, cho chú 2, cho em gái 1. Chú nhẻm hết 2 cái của chú trong nháy mắt và đứng thèm thuồng ngó em. Em ăn nửa cái chán dúi cho anh. Anh lấm lét thu thu tay vào vạt áo, quay người đi rồi mới cầm miếng bánh định bỏ tọt vào mồm để mẹ khỏi nhìn thấy, chả hiểu vội vã thế nào cái bánh rơi xòe xuống nền nhà, mẹ chú ko muốn thấy cũng phải thấy. Không muốn mang tiếng dễ tính mẹ chú lại phải lườm chú một cái cảnh cáo.

Những ngày nắng ấm, chú đi học về chân tóc rịn mồ hôi, áo sơ mi trắng xắn lên ở khuỷu tay, da rám nắng, mắt sáng trưng, chân nhảy chân sáo, cho chú đeo thêm khăn quàng đỏ nữa chắc chú thành cháu ngoan bác Hồ mất. Mới đầu ngày nào đi học về chú cũng móc từ trong túi quần ra hai viên sỏi và bò ra sàn nhà chổng mông say mê chọi. Em gái thường xán đến tò mò xem anh còn móc ra thêm cái gì nữa, hồi mới đi học thì chú còn mang về lúc thì là cái lá, lúc lại là một đoạn cành cây. Túi quần chú Bình Nguyên đi học về lúc nào cũng phình to và vẹo sang một bên. Còn bây giờ, ko phải là hai viên sỏi nữa mà là hai túi quần đầy sỏi. Chú mặc cái quần nào chun mà ko khỏe một tí thì quần tự tụt xuống tận đất chứ chả chơi. Còn mẹ chú thì tìm thấy sỏi trong quần áo, trong vali kéo đi học, trong tủ, trong giày, thậm chí giở nồi ra cũng thấy có viên sỏi leng keng, nằm lăn xuống giường mà ko cẩn thận thì thôi rồi, gẫy xương sống hoặc tím mông vì sỏi. Bà Nuôi đang dành dụm số sỏi chú Bình Nguyên hàng ngày tha về nhà vào một cái chậu, bảo để hôm nào đủ số thì làm bể cá.

Khách gọi điện đến nhà. Chú Bình Nguyên nhấc máy. Khách hỏi “bố mẹ cháu có ở nhà ko?”. Chú bảo “không, nhưng có một cái tàu cướp biển”. Khách cứ ngẩn hết cả người.

Tuyển tập bà Nuôi (1)

 

Bà Nuôi có tính hay cất. Nhoắng một cái là cất. Cốc nước vừa uống xong đang định rót sữa uống tiếp, chạy ra tủ lạnh lấy chai sữa quay lại đã ko thấy cốc đâu. Hóa ra bà Nuôi đã cho biến vào máy rửa bát. Cái thìa gỗ đang dùng ngoáy sốt, để đấy chạy vào toilet một cái. Lúc chạy ra đã thấy biến đi đằng nào. Cũng là bà Nuôi đã cho vội vào máy rửa bát. Dao đang thái, thìa đang nếm, khăn đang lau, bát đang đựng, tất cả nếu ko canh giữ cẩn thận chỉ xểnh ra một giây thôi là hô biến hết vào máy rửa bát. Nhiều lúc muốn tót vào toilet, phải gọi bà Nuôi dặn dò, vừa dặn tay vừa khoát một vòng rộng đề phòng bà Nuôi ko hiểu “cháu chưa xong, u đừng dọn của cháu đi đấy nhé”. Khoát một vòng rộng vì bao nhiêu lần chỉ vào đâu thì bà Nuôi để đúng cái đó lại, còn những cái xung quanh là dọn đi tiệt cả. Có lần vô tình tay khoát sang bên trái, thì tất cả đồ nấu bếp bên trái còn nguyên, còn bên phải là nhẵn như chùi. Mỗi lần nấu ăn là phải dùng đến 4 cái thớt, 6, 7 cái dao, thìa dĩa đĩa bát thì vô số kể, vì bà Nuôi dọn đi rồi thì mình lại phải lôi cái mới ra dùng. Cái máy rửa bát cứ gọi là lặc lè. Hôm qua:

- Ơ cái thớt cháu để đây u lại dọn đi rồi à?

- Dọn luôn đi cho gồi

- (bực bội vì nói ko biết bao nhiêu lần mà bà Nuôi vẫn cứ mắc tật cứ hở ra là cất như thế) Nhưng mà cháu đang dùng cơ mà, u dọn đi là dọn đi đâu?

- Tôi là nhìn thấy cái bếp bừa bộn là tôi chịu ko có nổi. Bà nội tôi bả sạch ghê luôn…

Thôi, bà Nuôi đã chìm vào suy tưởng thế thì mình tốt nhất là ko nói câu nào. Vì mình nói một câu là bà Nuôi nhân đà kể luôn ra một câu chuyện tương tự, ko khi nào kết thúc được, nào là ông Tám Ri (bà Nuôi phát âm Tám Ghi nên mình đoán tên ông ấy là Tám Ri), ông Sáu Kho, bà Tám Thương, bà Bảy Búa, cô Lụa con bà Thanh vv. Nghe riết thuộc lòng hết. Ông Tám Ri để quên túi vàng hồn xiêu phách lạc may quá bà Nuôi nhặt được trả lại. Ông Sáu Kho muốn lấy bà Nuôi làm vợ nhưng bà Nuôi ko chịu vì ghét đàn ông. Bà Tám Thương đã hay ghen chồng còn hay bồ bịch làm bà Tám Thương càng ghen ngất ngưởng, có lần bà Tám Thương đạp cửa xông vào bắt gặp chồng đang hú hí với một bà khác, bà Tám Thương ghen đến mức líu cả lưỡi nói mãi mà ko thể phát âm đúng từ, định nói “bà chém” mà lại cứ trại thành “bà chẻm bà chèm bà chẹm”, làm bà Nuôi nhà ngay sát vách cứ bò ra cười. Bà Bảy Búa có tật nói hay bắn nước miếng rào rào đã thế lại còn hay nói nhiều và nói to, mỗi lần bà ấy mở máy là ông chồng lại ý tứ đi vòng ra phía sau lưng bà ấy nhắc nhỏ nhỏ “thôi thôi, dừng lại chút đi”. Còn cô Lụa con bà Thanh thì bà Nuôi thường nhắc tới mỗi khi mình mặc cái áo nào bà Nuôi ko vừa ý. Bà Nuôi sẽ bảo “cô mặc cái áo đấy xấu banh nhà lầu, giống cô Lụa con gái bà Thanh”.

Tối hôm kia chàng vừa lôi cuộn giấy ra định lau chùi cái gì đó. Đang lau chùi dở thì phải chạy vào kho lấy thêm hóa chất. 3 giây sau chạy ra đã thấy cuộn giấy biến mất. Là đúng lúc chàng đang lục lọi trong kho thì bà Nuôi đi qua thấy cuộn giấy nên cất luôn. Chàng chạy lại chỗ mình mặt tức tức “Em ơi that woman lại cất cuộn giấy của anh đi rồi, bà ấy bị làm sao thế hả em”. Cái gì cũng chạy ra mách vợ

Tranh luận (1)

Mấy hôm nay ko viết bài mới vì dành hết thời gian online trả lời comment bên Facebook. Câu chuyện bắt đầu từ việc một anh bạn post lên bản dịch tiếng Anh bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan. Trong số rất nhiều comments một anh bình luận là dịch dở, mình bình luận là dịch ổn. Thế là tranh luận bắt đầu từ đây. Copy lại làm kỷ niệm: Hai comments đầu là comment chung chung, mỗi người nói ra ý của mình. Bắt đầu tranh luận là từ comment thứ 3.

ATP: Mình không có bản nào cả nhưng mình đọc thấy "tiếng Anh" trong bài dịch này rất buồn cười. Lối diễn đạt bằng Anh ngữ khá ngô nghê tương tự như người dân tộc nói tiếng Kinh.

GV: Em chưa nghiền ngẫm bản tiếng Anh anh post. Nhưng đọc qua qua thì thấy có nhiều chi tiết dịch giả xử lý cũng rất khéo. Tiếng Việt của mình trúc trắc, cũng khó mà dịch hay hơn được.

ATP: Mình không hiểu bạn Giang Vũ nói "dịch giả" xử lý cũng khéo là xử lý cái gì và khéo như thế nào. Đây chắc chắn không phải là một dịch giả mà chỉ là một ông dân chơi nổi hứng là một và thứ hai là bài thơ này không có cái gì cần phải xử lý để mà khéo hay không khéo là hai. Tiếng Việt mình trúc trắc thì có liên quan gì đâu đến chất lượng bản dịch tiếng Anh? Việc dịch bài thơ vần tiếng Việt sang bài thơ có vần tiếng Anh (hay bất kỳ tiếng nào khác) tự nó đã là việc bất khả thi nên chắc bạn Giang Vũ với anh nông dân dịch thơ trên kia đều bị nhầm ở cái chỗ tưởng rằng cứ nói nhát gừng, cắc bụp, kiệm lời tới mức tối tăm mù mịt là thành thơ trong tiếng Anh.

Đây không phải là một ứng cử viên tốt làm đại diện cho thơ Việt Nam dịch qua tiếng Anh. Những hình ảnh nên thơ của nó không có nhiều ý nghĩa trong tiếng Anh. Cái đó mới là thứ cần phải xử lý mà không thể xử lý được chứ không phải giọng điệu thơ Việt trúc trắc hay không.

GV: Mình ko nói tới những hình ảnh nên thơ trong bài thơ mà bạn Tuấn bảo là ko xử lý được. Chính bạn cũng nói là nó nên thơ trong tiếng Việt nhưng chẳng có nhiều ý nghĩa trong tiếng Anh. Như vậy ko phải lỗi của người dịch bài thơ này, ai xử lý những hình ảnh nên thơ đó thì cũng vậy thôi. Muốn hiểu thơ của một đất nước có lẽ người đọc cũng phải tìm hiểu văn hóa của đất nước đó một chút, chứ lúc nào cũng cứ bắt dịch giả phải chuyển nó sang thành những hình ảnh quen thuộc với mình thì mình mới hiểu mới rung động, thì e chừng là chả ai dám dịch thơ nữa.

Ở đây mình chỉ bàn tới cách tác giả xử lý câu chữ. Ví dụ, mình rất thích cách tác giả thêm thắt vào tiếng Anh ở đây, vẫn sát ý mà lại làm câu tiếng Anh mềm hẳn lại thay vì cụt ngủn nếu ko thêm thắt :

Yet not perished the man at war

But did pass on in peaceful rear

The bride that should find safety near...

Bạn nói bài thơ dịch nhát gừng, cắc bụp, kiệm lời tới mức tối tăm mù mịt. Sao mình chả thấy nó tối tăm mù mịt ở chỗ nào? Còn "nhát gừng và cắc bụp" thì bản tiếng Việt cũng thế sao chẳng thấy ai chê, có khi lại bảo tại vì nghẹn ngào vì xúc cảm nên mới thành nhát gừng cắc bụp như thế? Còn cá nhân mình thích những bài thơ kiệm lời và cắc bụp, ko thích những câu chữ lê thê chủ vị đầy đủ rõ ràng vần điệu dập dình, nghe nhàm tai rồi.

Mình ko biết người dịch bài thơ này là ai, cậu ta là dịch giả chuyên nghiệp, nghiệp dư, hay là dân chơi nổi hứng, hay là nông dân cầm bút, đấy ko phải là việc của mình.

ATP: Bạn Giang Vũ cho mình hỏi tiếng Anh của bạn có tạm dùng được không vì cái đoạn bạn trích dẫn trên kia không phải là các câu có nghĩa. Mình sẽ chỉ ra cho bạn thế này:

Yet not perished the man at war

Câu này gượng ép có thể hiểu được là người đàn ông đi đánh nhau không chết, mặc dù cách đặt câu hoàn toàn là vô duyên, không có tiếng Anh nào kể cả thơ có cái cấu trúc câu kỳ lạ thế....

Câu thứ 2 hoàn toàn vô nghĩa...peaceful rear - rear là đằng sau, thông tục là cái mông, như chữ rear-end - peaceful rear không có nghĩa gì, cả câu này hoàn toàn vô nghĩa

the bride that should find safety near - tương tự như câu đầu tạm ra có thể hiểu là cái cô dâu đáng ra có thể có sự an toàn ở gần.

Mình là một người dịch chuyên nghiệp, rất chuyên nghiệp, mặc dù nghề của mình không phải là nghề dịch. Thấy bạn Giang Vũ khen những thứ xử lý hay mình thành thật là thấy bất ngờ.

Cái gọi là bản dịch thơ kia mình có thể nói cho các bạn biết là nó còn ít ý nghĩa hơn một bài viết nhăng cuội của một đứa trẻ lớp 2 lớp 3 người bản ngữ.

GV: Tiếng Anh của mình tàm tạm, hay đủ dùng, hay rất chuẩn, hay gì gì đi nữa, chắc phải để người khác nhận xét, chứ mình tự nhận xét mình thì với mình nó chả có trọng lượng gì cả. Thế nên mình ko thể giải tỏa mối thắc mắc này của bạn rồi.
Bạn chú ý hộ cho mình nói có nhiều chỗ tác giả xử lý câu chữ khéo léo, chứ ko khen tác giả dùng từ hay và ngữ pháp chuẩn. Nếu mà soi kiểu bạn mình cũng soi được, nhưng mà mình ko soi như thế. Nhìn tổng thể một bài thơ tiếng Việt như thế, dịch ra tiếng Anh được như thế, theo mình là được. Sạn thì có, nhưng sạn cũng có đầy trong nhiều tác phẩm dịch khác, ko thể chỉ vì vài cục sạn mà đã có thể gạt hẳn tác phẩm sang bên coi nó như đồ bỏ.
Về đoạn thơ mà cả bạn và mình đang bàn, tất cả các cấu trúc đảo câu dịch giả dùng đều chấp nhận được. Và bạn chú ý nó ko phải là 3 câu như bạn tưởng, mà chỉ là 1 câu. Bạn tách nó làm 3 câu thì bạn chê người ta dốt tiếng Anh là phải.
Nếu bạn đã đọc văn cổ kiểu như Shakespeare thì bạn sẽ thấy những cái tạm gọi là “đảo lộn, rối rắm, mất trật tự, như hũ nút” này hoàn toàn bình thường.
Và nếu bảo rear chỉ có nghĩa như bạn nói thì tức là bạn mới chỉ biết một nghĩa, mà lại là nghĩa nhỏ, của từ rear trong tiếng Anh mà thôi. ...

Tí về mình copy tiếp. Không hiểu sao copy từ FB sang bên này rất chậm.

Tranh luận (2)

ATP: Bạn Giang Vũ thân mến, cảm ơn vì việc bạn đã bỏ thời gian ra trả lời câu hỏi của mình. Thành thật mà nói thì câu hỏi của mình về trình độ tiếng Anh của bạn là một câu hỏi thuần túy là tu từ, tức là mình hỏi thì là hỏi vậy thôi chứ câu trả lời thì mình đã có rồi. Mình lúc đầu chỉ là định tham gia vào thảo luận là để nhân cơ hội mà nói một vài từ bậy một cách kỹ thuật và khoái trá thôi, rồi thì tất nhiên không có trò đùa nào mà không phải trả giá nên mình giờ đang phải trả giá bằng việc phải đi dạy tiếng Anh và cách suy luận sao cho logic cho bạn Giang.

Mình biết thừa cách bạn Giang nghĩ, vì cách đó rất là đặc trưng cho cách nghĩ của phụ nữ Việt Nam trung hậu đảm đang hay bênh vực kẻ yếu bất kể đúng sai. Ví như đi xem đá bóng thì cứ đội nào yếu thì bạn Giang ủng hộ, ra đường thấy xe đạp với ô tô đâm nhau thì cứ dứt khoát phải bênh người đi xe đạp bất kể họ đi đúng hay đi sai. Trong tình huống cụ thể này thì bạn Giang Vũ đang bực cái thái độ của tớ huyênh hoang khoe khoang nên mới bênh "những vần thơ của quỷ xe tăng" kia chứ gì? Bạn này huyênh hoang quá cơ, mình cần phải dạy cho hắn một bài học chứ gì? Mình biết tỏng cái kiểu nghĩ của bạn, ok.

Đúng là có nhiều đứa huyênh hoang mình nên cần phải dạy cho chúng nó một bài học bất kỳ lúc nào có thể - nhưng trong trường hợp này thì có lẽ bạn Giang Vũ hơi nhầm. Bạn nhầm nhưng mình cũng xin chúc mừng bạn có được cái nhân duyên để hôm nay vén mây ra mà nhìn thấy mặt giời, tức là ý mình định nói rằng hôm nay bạn gặp được mình là bạn có cái may mắn được gặp cái người giỏi tiếng Anh (và tiếng Việt) nhất mà bạn từng được gặp trong đời và có lẽ không bao giờ được gặp một ai cao hơn thế nữa. Tiếng Anh của mình giỏi tới mức độ là nếu như có một người cực kỳ giỏi tiếng Anh mà bạn đang nghĩ tới với ý định nhờ người ta làm trọng tài cho vụ tranh luận này thì tiếng Anh của mình vẫn còn cao hơn của người ta vài bậc. Mình không ở Anh nên mình không biết nhưng ở Mỹ này tiếng Anh của mình chắc tốt hơn tiếng Anh của 95,6 tới 99,2% người bản xứ. Việc bạn Giang cứ khăng khăng cãi nhau về tiếng Anh với mình thực sự là không có một chút lợi ích hay ý nghĩa gì. Tuy nhiên mình vẫn sẵn lòng chỉ bảo một chút hòng giúp bạn trở nên...khiêm tốn hơn. Bạn Giang nghĩ sao?

ATP: Mình xem qua danh sách các bạn mà anh Linh tag vào note này để xem có ai biết tiếng Anh nữa để rủ vào cùng chinh chiến vì lẽ phải với mình vụ này nhưng thật tiếc là chỉ thấy có mỗi hai người đáng gọi là biết tiếng Anh, một người là mình còn người kia là tớ. :) Quá buồn. Xong rồi mình thử đưa bài thơ mầu tím hoa sim kia vào trình dịch của google và chỉ sau chưa đầy 3 giấy mình thấy nó thổ ra một bài tuy rối rắm, tăm tối như hũ nút nhưng mà theo lý luận của bạn Giang thì cũng chỉ cộc lốc nhát gừng như thơ Shakespeare là cùng, và bản dịch tuy còn nhiều sạn nhưng chẳng lẽ lại vì vài viên sạn mà lại vứt đi cả bài thơ? Vậy mình post thử một đoạn vào đây bạn Giang xem nhé (nói xong post một đoạn).
Cách hành văn của anh Gúc và anh gì dịch trên kia có nhiều điểm tương đồng.

ATP: Mình nói sơ qua về ba lỗi sai logic, tức là lỗi ngụy biện của bạn Giang.

1. Dịch giả viết câu nhát gừng, rối rắm thật nhưng mà bạn đọc thử thơ Shakespeare đi mà xem, còn rối rắm hơn ý chứ.

Có thứ thơ rối rắm, nhưng không phải cứ rắm rối thì là thơ. ...

Nếu A thì B

(Nếu là Shakespeare thì làm thơ rối rắm)

tương đương với nó sẽ là:

Nếu không B thì không A

(Nếu không rối rắm thì không phải thơ Shakespeare làm)

chứ không phải:

Nếu cứ rối rắm thì là thơ (Shakespeare).

Cái gọi là bài dịch trên kia cũng thế. Không phải vì nó nhát gừng, cộc lốc, sai be bét chính tả và ngữ pháp và các mẫu câu thông thường nhất mà đáng được gọi là một bản dịch thơ.

2. Bài này có sạn, nhưng những bài khác cũng đầy sạn.

Mình đang nói về bài này chứ không nói về các bài nào khác. Lôi kéo thêm các thứ râu ria lăng nhăng vào tranh luận là lỗi ngụy biện lan man mà người Việt mình hay mắc, nhất là lại còn hay so sánh quả chuối với quả cam.

3. Không phải cứ vì có sạn mà phải đổ hết cả đi.

Một con kiến ở trong bát phở có lẽ có thể được thông cảm chứ nguyên một con chuột trong bát phở thì không thể được chấp nhận. Bài dịch trên kia nói như Bác Hồ của chúng ta hay nói là "mỗi từ là một hạt sạn nhỏ, toàn bài là một hạt sạn to" không thể chấp nhận được một chỗ nào cả.

Dưới đây là một bài thơ mình dịch gần 10 năm rồi, bạn Giang Vũ đọc rồi chúng ta cùng liên tưởng nhé (rồi ATP trích một bài thơ tiếng Anh mà anh dịch ra tiếng Việt)

GV: - Rối rắm và nhát gừng là từ bạn dùng, mình trích nó để chứng minh với bạn rằng cái bạn gọi là “rối rắm, nhát gừng, hũ nút” thực ra lại rất thông thường trong văn cổ, và khi nói tới văn cổ thì mình dẫn Shakespeare cho bạn dễ kiểm chứng nhất, và cũng là vì ông ta vĩ đại đến mức mình có thể loại trừ khả năng bạn bảo bạn giỏi hơn ông ta nên ông ta cũng sai luôn. Chứ những gì mình nói chả liên quan gì đến việc cứ phải rối rắm mới là thơ, và đặc biệt là văn thơ Shakespeare, như bạn đang cố hiểu và lại còn kỳ công phân tích logics. Ngụy biện ở đây sợ rằng chính là bạn chứ ko phải là mình.

- Bài này có sạn nhưng những bài khác cũng đầy sạn là ý nói sạn trong một bản dịch là chuyện thường gặp, chả phải ai dốt mới sạn còn giỏi thì ko. Lôi kéo những chuyện lăng nhăng vào cuộc tranh luận từ đầu đến giờ là bạn, cụ thể bạn bảo người ta là nông dân, dân chơi nổi hứng, rồi vỗ ngực bèm bẹp tự xưng bạn giỏi, dẫn cả thơ bạn dịch chả liên quan, xét ra thì còn lăng nhăng lan man hơn cả câu mình nói về việc nhiều tác phẩm dịch khác cũng đầy sạn.

- Vấn đề ở đây là liệu nó là con kiến hay con chuột. Bạn bảo nó là con chuột, mình bảo nó chỉ là con kiến. Bạn phân tích ra một đoạn theo bạn là sai trầm trọng sai cơ bản, mình phân tích lại chứng minh rằng nó bình thường, ko sai, chỉ là bạn hiểu nhầm 1 câu tưởng 3 câu, thì ko thấy bạn nói gì?

- Việc bạn dẫn một bài thơ dịch từ Anh sang Việt chả có ý nghĩa gì trong cuộc tranh luận này. Bạn chắc hiểu dịch xuôi Anh Việt đã khó thì dịch ngược Việt sang Anh, nhất là thơ, còn khó hơn gấp nhiều lần. Chính vì thế mình mới nói tổng thể một bài thơ tiếng Việt như thế, dịch ra tiếng Anh được như thế, là khá rồi. Tuy nhiên, mình có xem qua bài thơ bạn trích, nếu bạn chỉ quen với những cấu trúc câu xuôi dòng như trong bài thơ của bạn thì việc bạn coi cấu trúc đảo ngược như trong bài thơ hoa sim là tối tăm hũ nút sai cơ bản, là việc hoàn toàn hiểu được. Thế thì mình lại nhắc lại là bạn thử đọc Shakespeare xem mình nói có đúng ko. Sau đó bạn áp dụng cách hiểu đó vào bài thơ hoa sim của Thomas Le, thì bạn sẽ thấy nó đâu có rối rắm hũ nút như bạn tưởng ban đầu?

GV: À mình còn quên cái comment vén mây cho thấy mặt giời của bạn.
Bạn bảo mình thấy bạn huyênh hoang nên quyết vào cho bạn một bài học. Thế bạn nhầm thế nào ý chứ, chính bạn là người khởi xướng cuộc tranh luận của mình và bạn. Chứ đầu tiên, bạn bảo nó dở, mình bảo nó ổn, chúng ta đều nói lên suy nghĩ của chúng ta trước một bài post của anh Linh. Suy nghĩ trái chiều là chuyện bình thường, chả nhẽ ai suy nghĩ trái chiều bạn là bạn cũng suy ra ngay là người ta định thách thức nắn gân bạn à? Bạn ko biết cách tranh luận thế nào để cho khách quan, chỉ tập trung vào đối tượng tranh luận, mà ko quàng kéo cá nhân và dùng những từ ngữ mang tính hạ thấp đối phương à?
Không phải là mình ko tranh luận kiểu bôi nhọ nhạo báng như bạn được, mà đơn giản chỉ là mình ko thích tranh luận kiểu thế mất thời gian.
Còn nữa, bạn bảo mình thích bênh vực kẻ yếu. Xin lỗi bạn giả định/niềm tin này của bạn sai bét, vì mình ko biết bạn, và cũng ko biết dịch giả Thomas Le, nên ko biết ông nào khỏe hơn ông nào yếu hơn để mà bênh.
Cuối cùng, những lời bạn tự nói về bản thân làm mình buồn cười ko chịu nổi. Chả biết và cũng chả quan tâm đúng sai thế nào, nhưng ai lại nói thế nhỉ. Nhưng vì bạn có nói ban đầu bạn chỉ định đùa, nên mình tin những cái này bạn cũng đùa nốt, good joke. ...

Tranh luận (hết)

ATP: Bạn Giang Vũ thân, mình thường gặp những trường hợp bướng bỉnh như bạn thế này và những lúc đó mình biết rằng chỉ có một cách trị liệu là bằng tình cảm và sự vuốt ve chứ lý lẽ không có ích gì. Chắc là trước sau gì mình cũng sẽ phải đi theo hướng đó. Vậy mong bạn kiên nhẫn chờ đợi.

Mình nói cái gọi là thơ kia ngớ ngẩn, nhát gừng, cộc lốc, tối tăm như hũ nút. Bạn nói, thơ cổ cũng như thế, còn rối rắm nữa ý chứ. Mình chỉ ra cho bạn thấy là bạn đánh đồng hai thứ rắm rối này là ngụy biện. Một thứ là sự rắc rối ngây ngô của người còn chưa hiểu tốt cả tiếng mẹ đẻ của người ta và có trình độ ngoại ngữ còn thua cả trình-độ tiếng-anh chiên-ngữ việt-nam để dịch, một sự rắc rối khác là lối hành văn hay thơ chuẩn tắc và đỉnh cao - hai thứ này không phải vì đều khác với những gì là thông thường mà có thể được đánh đồng với nhau. Những thứ lắt léo của thơ cổ có những quy tắc riêng của nó trong khi những thứ đần độn của dịch giả kia là không có quy tắc gì cả. Sau khi bạn đã biết tiếng Anh của mình đứng ở hạng nhất nhì internet thì mình đề nghị bạn không cố giải thích cho mình về những cái gì mà bạn gọi là đảo ngữ với nghĩa khác của từ rear được không bạn? Mình đẻ ra những thứ này.

Bởi chưng kiến thức là sức mạnh và mình vẫn còn muốn thêm sức cho bạn nên mình mới khuyến khích bạn nên ngồi lại, dò từng dòng của bài thơ kia, và tự tìm ra các lỗi sai chính tả, sai ngữ pháp, sai cách đặt câu, sai cả cách đảo ngữ, sai hàm ý tiếng Việt nên dịch qua tiếng Anh bị sai, không biết tiếng Anh nên dùng thứ tiếng Anh mà lúc đầu mình đã gọi là giống người dân tộc nói tiếng Kinh. Nếu mà bạn Giang không tự nghĩ ra được thì mình e là việc thêm sức là việc không thể thành công lần này. Bác sĩ muốn chữa cho ai khỏi bệnh thì điều quan trọng nhất là đầu tiên người bệnh phải muốn được chữa cái đã

GV: Mình cũng vào loại kiên nhẫn nhưng ko phí hoài kiên nhẫn của mình bạn ạ. Mình mới đầu ko biết bạn thích vỗ ngực bản thân “dưới gầm trời này ai giỏi bằng Anh Tuan Pham” và xoa đầu người khác “mày dốt lắm để anh bảo mày nghe”, nên mình mới tranh luận với bạn. Chứ biết ngay từ đầu thì ko phí thời gian.

Bạn nói về bản thân thì chủ quan, tâng bốc, nói về người khác thì võ đoán, xúc phạm. Khi sai lè thì nói bừa những câu kiểu “mình đẻ ra nó”, hoặc dùng những thuật ngữ cầu kỳ bí hiểm kiểu “văn thơ cổ vi diệu vô cùng, thằng đấy làm sao mà so được” hòng che lấp cái sai mà trong lúc vội vã chê bai người khác bạn bị hớ.

Nếu mà bạn ở đúng cái tầm như bạn nhận nãy giờ (chúc bạn được như thế), thì chắc chắn bạn phải biết rất rõ là trong cuộc tranh luận của chúng ta bạn nói nhảm hơi bị nhiều.

Nếu mà bạn cũng có khả năng chữa bệnh như bạn nhận, có lẽ bạn nên chữa cho bạn đầu tiên thì hơn, có kết quả rồi thì hãy nghĩ đến việc chữa cho người khác, mà nhớ tìm những người giống bạn mà chữa.

Ngạn ngữ có câu “cái cây càng nhiều quả thì cành càng là sát mặt đất”. Càng đi nhiều càng thấy có những cái cây chả biết quả kiếc ra sao mà cành cứ gọi là bổng vót lên trời.

Chào bạn nhé ;-)

Mình tóm tắt nốt comment cuối của ATP cho các bạn theo dõi: tóm lại anh ta tin rằng vì ngứa mắt anh ta nên mình mới nhảy vô gây sự. Sau đó lại màn chê người khác rác rưởi (nhưng chỉ chê thôi chứ ko có hành động cụ thể gì chứng tỏ lời chê có trọng lượng) và bôi bác tiếng Anh chuyên ngữ. Mình tóm tắt thế vì giở facebook ra copy thì lâu, vả lại cũng chẳng có gì chất lượng, chỉ rặt những câu huyên thuyên bôi nhọ người khác.

Bình luận của cún béo: có một người, vừa mới mào đầu tranh luận được 2 câu, thì tự nhiên bủm ra một quả rắm. Người đối diện nín thở nhưng lịch sự ko nói gì. Thế mà tự nhiên anh ta lại tự đưa mũi lên hít hít rồi đổ cho người đối diện thối. Người đối diện trố mắt, vẫn chưa kịp nói gì thì lại thấy anh ta hít hà rồi khen anh ta “thơm như hoa lan hoa huệ”. Người đối diện vì phải nhịn thở lâu quá bắt đầu nhăn mặt, hỏi “nào, thế anh có định tranh luận cho xong vấn đề hay ko?”, thì bắt đầu nghe thấy anh kia mồm vẫn tự bốc thơm mình trong khi bủm liên tiếp hết quả này đến quả khác và tình hình là ko kết thúc. Người đối diện nhịn thở hết nổi đành xách váy chạy cho xa (chạy xa rồi vẫn nghe tiếng bủm bủm).

Xin lỗi các bạn mình dùng hình ảnh ko nho nhã cho lắm, nhưng chịu ko thể tìm được hình ảnh nào lịch sự hơn