Bàn tay của Chúa hay Con sư tử khiêm nhường

Vợ khóc lóc“Nếu không phải vì con thì em không đi đâu, em ở lại đây với anh. Em không thích nhà to, em thích ở căn hộ bé với anh”. Đáp lại câu bù lu bù loa của vợ, chồng ngắn gọn “Thì đã hẳn”. Vợ tiếp “Không có anh lấy ai để em sai vặt…”. Chồng chen ngang lập tức “Ở đấy có 4 người đang đợi để chờ em sai vặt”. Vợ giả điếc tiếp tục “Không có anh, lấy ai để em hành hạ?”. Chồng ngẩn tò te “Ờ nhỉ, đấy mới là vấn đề…” :-)))))))))

Xuống máy bay. Tại cửa khẩu hải quan, hàng ngoại giao chỉ có vài mống lèo tèo, trong khi hàng thường nhìn qua phải mấy trăm người. Đang hí hửng may quá phải xếp hàng bên kia thì chắc chết, ai ngờ chuẩn bị đến lượt mình thì chị nhân viên hải quan mặt lừ lừ tự dưng xô ghế đứng dậy đi loanh quanh chỉ chỉ trỏ trỏ nói cái gì đó nhau nhảu rồi mất hút con mẹ hàng lươn. Thế là trong khi hàng thường bên kia càng ngày càng rút ngắn lại, thì hàng của mình cứ đứng hễu ra. Cuối cùng, cả chuyến bay gần 400 người đi hết, mình là người cuối cùng làm thủ tục nhập cảnh. Lê La Na mặt chảy dài như cái bơm.

Ra đến băng chuyền lấy hành lý, hành lý mình có 8 vali mà chỉ tìm thấy mỗi 7. Đứng đợi đến tận phút cuối cùng, lúc băng chuyền đã dừng hẳn lại và hành khách đã đi sạch, vẫn chẳng thấy hành lý thứ 8 kia đâu. Tắt hẳn hy vọng, đành mò ra chỗ làm thủ tục hành lý thất lạc.

Chỗ làm thủ tục hành lý thất lạc đông đúc, chen chúc, hành khách nhốn nháo cáu kỉnh, có hành khách điên quá quát ầm ĩ. Náo loạn như sở thú. Mình đến cuối cùng nên đứng tít cuối hàng, sau một chị Ấn độ có 12 kiện hành lý thì lạc đâu mất 11. Xếp hàng hơn 1 tiếng, chả tiến lên được phân nào, Lê La Na phải đứng cả mấy tiếng nay giờ luôn mồm mè nheo. Đang oải gần chết thì tự nhiên phát hiện chị có 12 kiện hành lý lạc đâu mất 11 đã lấy nhầm kiện hành lý của mình. Thế là mình tìm được cả 8. Còn chị kia có 12 kiện hành lý thì thành ra lạc đâu mất cả 12, đứng đực ra. Mình mừng húm vì đỡ được khoản xếp hàng kiện tụng nên tót đi luôn, chả bực bõ chuyện chị kia nhầm nhọt làm mất của mình hơn 1 tiếng.

Về nhà. Gặp gỡ người làm rồi cho họ về. Đi xem qua nhà, rồi tắm rửa cho Lê La Na và xuống bếp chuẩn bị đồ ăn. Con ăn xong, lệch múi giờ nên hơn 6h tối đã đi ngủ hết. Mình dọn dẹp xong, đứng ngẩn ra trong bếp nghĩ ngợi. Tự dưng thấy oải. Lại bắt đầu 1 cuộc sống mới. Nhà mới, trường mới, lại phải tìm bác sĩ, tìm bệnh viện, tìm hiệu thuốc, tìm siêu thị, tìm chợ, cái gì cũng phải tìm lại từ đầu, ngay cả một địa chỉ giặt là tin cậy thậm chí địa chỉ thay cái khóa quần hay mua một miếng thịt ngon. Tự dưng muốn khóc, khóc thật chứ không phải khóc giả vờ như ở trên. Quờ tay định vớ cái điện thoại gọi cho ngài ăn vạ nhưng sực nhớ ra ở đây sau Dubai 4 tiếng, giờ này ngài đã đi ngủ mất rồi còn đâu. Khóc mà ngài không biết thì phí lắm. Thế nên là thôi chả khóc nữa, lên nhà đi ngủ, mai tính.

Ngủ luôn cho 10 tiếng mới thức dậy. Nhìn ra ngoài, trời u ám, nhiều gió, cây lá lao xao trong vườn. Tự dưng cảm thấy khá hơn.

Bèn xếp quần áo vào tủ,

Xếp giày dép,

Xếp đồ cần dùng vào nhà tắm, trải một cái khăn sạch xuống sàn,

Cất vali,

Kiểm tra các phòng ngủ,

Kiểm tra bếp, kho và lên danh sách đồ đi chợ.

Nào thì bắt đầu lại từ đầu, out in Africa.

PS1 : Ông con trai khóc. Mẹ bảo “Con có nhớ hồi mình mới đến Dubai không? Lúc đó con bị bắt nạt, không có bạn, lúc bơi con bơi như con ếch cả lớp cười đến mức con cả tuần sợ nhất ngày có môn bơi không? Thế mà bây giờ, sau 4 năm, con có rất nhiều bạn, con chơi bóng đá giỏi nhất, con là một trong những người bơi nhanh nhất. Con thấy không, mọi thứ rồi sẽ ổn hết, chỉ cần mình cố gắng hết sức”.

Ảnh: Đại sứ và em (vừa đi bêu nắng cả ngày về)

8/9/2016

Chị hỏi “Chắc em chẳng quay lại đây đâu nhỉ?”. Tôi cười cười “Có thể em sẽ quay lại chứ”. Chị chép miệng, giọng đều đều không vui không buồn “Bao đứa đi rồi có thấy đứa nào quay lại đây đâu”, nghe như mẹ già nói với đứa con muốn bỏ xóm ra phố.

Tôi chuyển nhà. Thời gian quá gấp rút, lại trùng đúng tháng nhịn ăn của người Hồi, vất vả tăng gấp mấy lần. Đồ đạc chính ra đóng gói 4 ngày mới hết, phải dồn lại làm trong 2 ngày. Hội thợ làm miệt mài từ sáng tới tận đêm khuya.

Chị chạy qua mang cho tôi bún bò chị nấu, gói ghém hành phi, lạc rang, rau thơm, thịt, bún, nước chấm thành từng túi nhỏ rất cẩn thận. Chị làm cả một chai sinh tố to tướng cho tôi uống, chị bảo “cho có sức mà đóng đồ”. Không có đồ ăn chị tương trợ, chắc tôi lại nhịn đói luôn từ sáng tới chiều rồi lúc trèo lên cái cân lại kêu ca than vãn.

Tôi ngồi ở sảnh chờ sân bay, chị nhắn tin hỏi “Em đang ở đâu?”, tôi bảo “Em đang chuẩn bị lên máy bay”. Chị bảo “Vậy là em đi thật”. Tôi thương chị. Chị lại đâm đầu vào một cuộc tình không có lối ra.

Chị hàng xóm khóc mắt đỏ hoe từ hôm trước. Mình đang lên máy bay, chị ấy gọi điện “G ơi, tao nhìn qua cửa sổ nhà tao xuống vườn nhà mày. Tao nhìn thấy cái giường bị dỡ ra. It feels awful”. Cái vườn mọi khi gọn ghẽ, trẻ con chơi đùa, giờ mình đi vội quá để lại đồ đạc tan hoang phải hôm sau mới có người đến dọn. Khổ thân hai thằng bé con chị ấy. Mới tháng trước chiều nào cũng 7, 8 đứa chơi đùa huyên náo vui lắm, rồi thỉnh thoảng còn được rồng rắn ríu rít đi mua kem ở cái hiệu tạp hóa đầu phố, giờ đùng một cái còn đúng 2 ông sọi con và mùa hè nóng như nung người, mà 2 ông sọi con lại không chơi với nhau.

Tạm biệt Dubai.

Tạm biệt nhà chọc trời.

Tạm biệt những khách sạn xa hoa và những events quần quần áo áo rộn ràng.

Tạm biệt những người đàn ông chỉ biết nói chuyện tiền và những người đàn bà mặt căng cứng vì botox.

Tạm biệt dậu ti gôn bên hàng rào cũ.

Tạm biệt biển xanh, sa mạc đỏ, những cây chà là, và cả những cơn bão cát.

In arduis servare mentem.

Ôi vắng xa rồi đôi môi hoa hồng (2)

Lớp học mới tinh. Bảng đen. Phấn trắng. Tiếng cô giáo giảng bài. Bầu trời mây xám. Cửa sổ lớp mở hé. Những cơn gió mùa đông thổi, đóng sầm một cánh cửa xa xôi và làm lay động những ngọn bạch đàn. Bạn ấy sẽ ngồi ở đâu đó rất gần…

Bạn ý học cùng lớp với mình ở trường đại học. Đôi lần bạn ấy đến gần làm quen, mình chỉ ấn tượng là bạn ấy rất dịu dàng và chắc hơn tuổi nên người lớn hơn bọn mình. Tính mình trẻ con, ham chơi, bận bịu với thế giới riêng của mình chẳng chú ý gì tới xung quanh và tất nhiên cũng chẳng chú ý gì tới bạn ý. Lớp thì đông, đâu gần 120 mạng.

Nhưng rồi cái con người nước đổ đầu vịt chậm hiểu như mình cả năm sau cũng phát hiện ra một quy luật, rằng bạn ấy luôn chọn chỗ ngồi ngay sau lưng mình. Sau lưng mình hết chỗ thì bạn ấy sẽ sang cái bàn bên cạnh, ở cái đầu bàn gần mình nhất. Ngay cả chỗ đó cũng hết thì bạn ấy sẽ ngồi ngay cái bàn bên trên. Mình đến trước, mình đến sau, kiểu gì bạn ấy cũng chiếm được một trong mấy chỗ đó. Chưa kể lại còn hay cáu kỉnh thậm chí đuổi cái bạn hay xin ngồi cùng bàn với mình đi chỗ khác. Bạn hay xin ngồi cùng bàn với mình, trông thư sinh sáng sủa, ngoài việc hay xin ngồi cùng bàn với mình, thì còn hay mượn vở và xin đi học thêm với mình. Mình chả nghĩ bạn ấy thích mình. Mặc dù việc bạn ấy cứ hay mượn vở, xin ngồi cùng và xin đi cùng cũng khiến ối người hiểu lầm, ngay cả một thầy giáo trẻ chưa vợ chưa người yêu trong trường.

Nhưng mình thì chả thích ai, chỉ âm thầm bị thuyết phục bởi cái người cứ kiên trì mang cặp đến ngồi sau lưng mình, suốt bao ngày tháng, thỉnh thoảng lại nói vài câu bâng quơ khen tóc khen dáng, thỉnh thoảng lại tri hô lên là ốm nặng lắm, thỉnh thoảng lại thốt ra vài lời trách móc cay đắng với thằng bạn hẩu “tao có ho đến chết họ cũng chẳng ngoảnh ra đâu”. Chỉ có duy nhất một lần, thấy bạn ý rầu rĩ quá, mình không đành lòng, quay sang hỏi nhẹ nhàng “H ốm à? Tại sao hôm qua không đi học?”. Nhìn bạn ấy vui như trẻ được quà trong suốt những tiết học còn lại, mình cũng phải bật cười theo. Bạn ấy không bao giờ biết, có những điều bạn ấy làm cũng khiến mình nhảy chân sáo và hát véo von suốt đường về nhà.

Nhưng lại có những điều bạn ấy làm, những câu bạn ấy nói, cứ như gáo nước lạnh đổ ụp vào một tình cảm vừa nhen lên. Mình sợ, lại lảng ra xa, lại xây quanh mình một bức tường...

Sau này nghĩ lại, thấy cả mình và bạn ấy đều trẻ con. Sự loay hoay bế tắc của tuổi trẻ. Mình như bị nhốt trong một đứa trẻ con đã kiêu lại còn không biết nói. Bạn ấy như bị nhốt trong một đứa trẻ con nổi loạn để thu hút sự chú ý. Nhưng đứa trẻ con này càng nổi loạn thì cái đứa trẻ con kia nó lại càng sợ lại càng không biết nói.

Đến một lúc nào đó, ngay cả sự nhiệt thành và thiết tha của tuổi trẻ cũng phải đầu hàng thời gian. 4 năm rưỡi đại học đã trôi qua.

Còn một lý do rất quan trọng nữa khiến mình cố tình tảng lờ mọi hành động quan tâm và khiêu khích của bạn ấy, đó là vì con bạn thân hồi đại học của mình thích bạn ấy, thích lắm. Bạn ấy không thể biết, nếu không có điều này, mình không bao giờ lạnh lùng với bạn ấy được đến thế đâu. Tính mình không thích tranh giành, tranh giành đàn ông lại càng không.

Trong tự nhiên, hàng triệu các con có đuôi phải chạy trối chết để làm người về nhất, công trống phải múa mỏi đuôi để thu hút sự chú ý của công mái, và vô số những con đực khác phải đánh nhau chí mạng để giành con cái, chứ làm gì có chuyện ngược lại.

Lâu lâu sau khi tốt nghiệp, thằng bạn gọi điện cho con bạn thân của mình, hỏi “VG dạo này thế nào? Bà bảo nó nó làm thằng anh tôi khốn khổ”. Con bạn mình mãi sau này mới kể cho mình. Bao nhiêu năm từ hồi tốt nghiệp chẳng gặp lại lần nào. Gần đây, thằng bạn đăng ảnh lên mạng, có cả bạn ấy. Vẫn đẹp trai như ngày nào. Chẳng biết mắt có còn rợp buồn và nụ cười còn trắng xóa nữa không.

Những mùa thu đến muộn

Những ngày yêu dấu cũ

Con đường năm xưa mưa rơi ngàn lá me buồn…

…Có loài chim rất lạ, hát lời yêu dấu cũ

Ôi vắng xa rồi đôi môi hoa hồng.

Thương mến tặng những ngày cũ.

Ôi vắng xa rồi đôi môi hoa hồng (1)

Thương mến tặng những ngày cũ.

Hôm nay ở siêu thị tự dưng được nghe bài hát rất cũ, End of the road của Boyz II Men.

Bài hát này làm mình nhớ tới một người. Bạn ấy học cùng lớp hồi cấp 3. Bạn ấy có đôi mắt sâu và sáng, nhìn ai cứ hun hút. Mình có cảm giác bạn ấy rất thích mình. Mình ngồi cuối lớp. Bạn ấy hay đá cầu, cứ đứng sát sạt sau lưng. Lớp 12, mình và bạn ấy đi học thêm văn ở cùng lớp. Đi học về, mình đạp xe đi đằng trước, bạn ấy cứ lẳng lặng đạp xe đi đằng sau. Mãi một thời gian sau bạn ấy mới dám đạp lên đi cùng hỏi vài câu vu vơ. Hồi đó, đường Láng Hạ mới mở, đèn đường thì có rồi nhưng 8h tối đã vắng teo. Đi cùng nhau đến cuối đường, mình rẽ vào Vũ Ngọc Phan, còn bạn ấy đi tiếp đến Ngã Tư Sở. Hình như nhà bạn ấy ở Thanh Xuân. 

Đợt đó mình tình cờ lại hay nghe bài hát này, although we’ve come till the end of the road, still I can’t let go. It’s so natural, you belong to me and I belong to you. Quả là hợp tâm trạng. Lần nào nghe là cũng nhớ tới đường Láng Hạ vắng teo, đèn vàng, hai đứa học sinh vừa viết văn mỏi tay cứ đi cạnh nhau chẳng ai nói với ai một lời. Nhưng cả sự im lặng cũng thành kỷ niệm.  

Nhưng đi cùng nhau như thế được có vài buổi thì con bạn mình tự nhiên lại xung phong đi cùng mình. Tan học, nó đi kè kè cạnh mình đến tận lúc mình rẽ vào ngõ nhà mình mới thôi. Bạn ấy lại lùi xuống đi đằng sau, hoặc nhiều lúc chẳng hiểu sao lại phóng vèo lên mất hút, đi qua cũng không chào. Hồi đó mình trẻ con chả nghĩ gì, nhưng sau này tự nhiên nghi nghi con bạn mình đi về cùng mình là có mục đích. Vì nó thích bạn ấy cực kỳ, cả lớp ai cũng biết.

Lên đại học. Học cùng trường nhưng khác lớp. Hồi đầu, cứ nghỉ tiết là bạn ấy sang lớp mình chơi. Có hôm còn bỏ học sang lớp mình ngồi cả buổi. Có hôm, lớp mình có giờ thể dục dưới sân trường, lớp bạn ấy có giờ tiếng Anh. Mình nghe tiếng cassette vọng tới một bài hát. Mình biết bài hát đó bạn ấy bật lên để cho mình nghe. Những buổi sáng mùa thu trong veo và nôn nao. 

Nhưng rồi mình cứ lạnh mãi như thế, và những lần bạn ấy sang cứ ít dần, ít dần. Cuối cùng bạn ấy không sang nữa. Và cả giọng hát với âm vực không giới hạn, cũng thôi vọng tới.

Nhiều năm sau, liên lạc lại, mình hỏi vui “hồi cấp 3 ngồi cạnh bạn gái xinh đẹp nhất lớp cảm giác thế nào?”. Bạn ấy bảo “không có cảm giác gì hết, vì tâm trí đã hướng hết xuống cuối lớp rồi”. Cuối lớp là chỗ mình ngồi. Bạn ấy nói tiếp “Hồi đó tớ thích G lắm nhưng buồn lắm vì ấy lại thích Đ”. Đ là thằng bạn cùng lớp, tính tình ương ương dở dở lại hay tưởng bở mình không ưa nên không bao giờ nói chuyện. Mình đã từng nghe và chả hiểu tại sao lại có lời đồn tréo ngoe nhưng cũng chả thèm bận tâm đính chính. Không ngờ chính điều đó lại làm bạn ấy hiểu lầm. Sau bao nhiêu năm, có lẽ cũng nên một lần trung thực với mối tình học trò không lời và trong trẻo ấy, mình bảo “Hồi đó G không thích bạn Đ một tý nào. G thích bạn thân của Đ”. Bạn thân của Đ chính là bạn ấy.

Nhưng mình đã không bao giờ nói cho bạn ấy biết cảm giác của mình, giữa năm nhất đại học, khi mình nhìn thấy bạn ấy đi một chiếc xe máy mới cáu cạnh, vội vã vượt lên mình, không chào, để đuổi kịp một bạn gái cùng lớp, chắc đưa bạn ấy về. His latest flame trắng trẻo, tóc nâu, trông tròn trịa dịu dàng dễ thương. Mình đứng lại ở sân trường, cảm thấy mình xấu xí, gầy gò, đen đúa, bất trị, nghe trong lòng một cái gì đó vừa đổ vỡ. Cả ánh đèn đường kỷ niệm cũng vụt tắt. Mình thông minh ở đâu nhưng trong chuyện tình cảm thì vì quá lạnh nên thành nước đổ đầu vịt chậm hiểu. Lúc có chả quý, lúc hết rồi mới à lên ta đã từng có, lúc đó có níu cũng đã khí muộn. Được cái mình thông minh biết níu cũng đã muộn nên không níu. Trời quả là không lấy đi của ai tất cả.

Thế, thế là mối tình lặng lẽ suốt 3 năm cấp 3 đã kết thúc vào một ngày trời nhạt nắng, giữa sân trường đại học, như thế.

28/8/2016

Mình không nghĩ bắt một người lột khăn trùm đầu và quần áo che kín thân thể là giải phóng phụ nữ hoặc giúp họ tự giải phóng. Những người nghĩ cứ lột ra là giải phóng chắc chắn chưa bao giờ sống ở xứ đạo Hồi.

Bởi vì nếu sống ở xứ đạo Hồi, họ sẽ hiểu rằng trẻ em gái ngay từ lúc 6, 7 tuổi đã phải mặc che kín chân tay và dùng hijab để che hết cổ và tóc, rồi lên 10 tuổi là phải mặc abaya thậm chí dùng niqab, thì cái việc mặc che kín của phụ nữ Hồi đã trở thành phản xạ tự động và bản năng của họ. Họ thích như vậy chứ ai ép. Bắt họ cởi bớt ra thì cũng ngang bắt mình cởi trần cởi truồng đi ngoài đường.

Tất nhiên cấm thì cứ cấm. Nước các ông các ông ra luật thế nào mà người ta chả phải theo. Nhưng hãy tìm lý do gì khác, chứ cứ viện lý do quần áo đó bó buộc tự do con người nên lột ra để giúp họ tự giải phóng thì họ còn cãi dài dài. Bởi nếu đã động chạm đến vấn đề tự do thì cũng phải cho họ quyền tự do được mặc những gì họ thích, chứ cứ mang quần áo mình ấn vào tay người ta bắt mặc thì là tự do cái kiểu giề.

Cá nhân tôi ủng hộ việc cấm burkini ở bể bơi và bãi tắm công cộng. Lý do là vấn đề vệ sinh. Sống ở Dubai 4 năm, nói thật rất khiếp dress code bể bơi của các chị đạo Hồi, đến mức cứ thấy chỗ nào đông đông các chị là thôi bỏ, không đến lần thứ hai. Xuất phát từ khái niệm phải che kín thân thể, họ sáng tác ra đủ kiểu thời trang bể bơi rất đáng kinh ngạc. Quần bò áo phông hoặc áo bơi ở trong áo phông ở ngoài, hoặc quần bò ở trong quá bó nên ở ngoài lại khoác thêm cái khăn. Thậm chí nhiều ông đàn ông, có khi thấy phụ nữ che chắn thế nên mình cũng nên che chắn một tý cho đồng điệu, cũng mặc nguyên quần áo nhảy xuống nước. Nhảy xuống nước mà cũng không bơi lội gì, chỉ đứng ngâm, mắt mũi lim dim. Trẻ em thì mặc quần mặc áo phông mặc váy các kiểu để đi bơi, thậm chí đã mặc váy rồi nhưng chắc ngại hở chân nên lại mặc thêm cả quần. Ở đâu ballet tutu chỉ mặc trên sàn tập, chứ ở đây ballet tutu là thời trang bể bơi ưa chuộng cho trẻ em. Ai tử tế nhất thì mặc được bộ burkini. Nhưng burkini kín mít như vậy, bên trong có gì đảm bảo các chị không chơi cả bộ đồ lót, nhất là khi các chị cứ hồn nhiên cho con mặc nguyên cả bộ váy công chúa Elsa bơi lượn lướt thướt trong bể ? À, mà đã xong đâu, có chị mặc burkini nhưng hình như cảm thấy burkini vẫn bó quá lộ thân hình quá nên lại mặc ra bên ngoài một cái váy lửng lơ. Thế tức là đến một lúc nào đó thì ngay cả burkini cũng sẽ không đủ. Người càng giác ngộ thì sẽ càng mặc nhiều lớp quần áo để xuống bể bơi.

Thôi thì nếu tôi đến xứ đạo Hồi và luật cấm mặc áo tắm hai mảnh thì tôi sẽ mặc áo một mảnh hoặc sắm cho mình một bộ burkini đàng hoàng. Hy vọng các chị đạo Hồi thông cảm và hợp tác khi các chị sinh sống ở phương tây. Chứ các chị cứ một mình một chợ, tôi thật kính nể sự kiên trung của các chị quá.

Ở Dubai người người nhà nhà đang bàn tán về vụ cấm burkini của nước Pháp. Ngài tuy không đồng tình với văn hóa bể bơi của người Hồi nhưng ngài bảo cấm là một chuyện, bad taste lại là chuyện khác. Ý ngài là việc cảnh sát kéo lốc nhốc ra bãi biển rồi trước bàn dân thiên hạ bắt một người phụ nữ Hồi cởi bớt quần áo là bad taste. Tôi nói thật nhìn cái ảnh cảm giác đầu tiên là thấy mấy anh cảnh sát phản cảm và tội nghiệp người phụ nữ Hồi kia. Vin vào lý do gì mà xúc phạm nhân phẩm người khác một cách quá đáng vậy?. Nhưng nghĩ lại, mạnh tay một lần để mang tính chất răn đe cho mọi lần và cho tất cả những người khác, giảm được bao nhiêu rắc rối về sau. Mà ảnh chụp lên thì trông thế chứ có khi trên thực tế cảnh sát họ cũng chỉ nhẹ nhàng lịch sự yêu cầu người phụ nữ kia tuân thủ dress code trên bãi biển. Thế nên là thôi, mình cũng chả nên góp thêm tiếng nói làm khó cho công việc vốn đã khó khăn nhạy cảm và nguy hiểm của cảnh sát.

Lại làm tôi nhớ tới vụ Jordan hình như cách đây mấy tháng. Jordan vốn là một trong những nước trong khu vực nhận rất nhiều tị nạn. Đang nhận tị nạn như thế, thì một hôm, đùng một cái, hai quả bom nổ. Chưa biết kẻ nào phá rối nhưng ngay lập tức quốc vương Jordan ra lệnh đóng cửa biên giới, cắt đứt mạch viện trợ, để hàng nghìn người mắc kẹt ở bên ngoài, trong một khu vực hoang vu không điện, không có cả nước sạch. Mình nghe xong phản ứng đầu tiên là “là bọn khủng bố trà trộn chứ những người kia đâu có tội gì mà trừng phạt họ”. Nhưng nghĩ lại, biện pháp cực đoan của vua Jordan không phải hoàn toàn vô lý. Những người dân kia không có tội nổ bom nhưng có tội lơ là cảnh giác, mũ ni che tai hoặc thậm chí bao che thông đồng. Một lần ông ta cắt cái roẹt như thế thì lần sau những người đang mắc kẹt oan uổng không điện không nước sạch kia họ sẽ tự khắc hiểu rằng việc họ quan sát, có thái độ rõ ràng với khủng bố và hợp tác với chính quyền để tố cáo các hành vi bất thường chính là hành động tự bảo vệ quyền lợi của chính họ. Phải có sự hợp tác của họ, chính họ phải cảm thấy có liên quan, chứ có chuyện gì xảy ra lại ào ào lên “không phải chúng tôi, chúng nó không phải đạo Hồi, các ông các bà phân biệt chủng tộc” là xong nghĩa vụ, thì chẳng nhà nước nào đủ mạnh để cáng đáng được gánh nặng khủng bố một mình.